Dag 2: GEVOELENS ZICHTBAAR MAKEN / KIJKEN NAAR GEVOELENS

DAG TWEE  Rouwtaak 3  - 

GEVOELENS ZICHTBAAR MAKEN / KIJKEN NAAR GEVOELENS

 

Van te voren:  Gevoelsmens kopiëren (zie voorbeeld)

Maskers kopiëren (zie voorbeeld) en elastiekjes en perforator klaarleggen.

Kopieer een mandala voor thuis om in te kleuren (www.mandala.beginthier.nl)

Tranenpotje koop wat glazen kleine ronde of druppelvormige kralen, steentjes, verschillend van vorm en kleur, en stop die in een potje

Schelp leg wat (verschillende) schelpen klaar

________________________________________________________

Kaarsenritueel 

Steek samen de kaarsen aan voor de overledenen en zet die bij de foto’s.

 

Van zorgenboom naar levensboom

Hoe is het met je zorgen? Hangen die nog op de goede plaats? Kunnen er al zorgen uit, of moeten er nog nieuwe zorgen bij? ……………………

 

Is er nog iets waar je antwoord op wilt hebben?

(van je moeder, van de dokter, begrafenisondernemer, politie als deskundige).

Maak dan samen een lijst met alle vragen die je kunt bedenken.........................

Het is belangrijk dat de kinderen antwoord krijgen op al hun vragen,

Er is niet altijd antwoord op alle vragen. …………………………

 

Hemeltelefoon

Wie zou niet willen weten hoe het daar nu is. Daar in het land van de doden, in het niets of op die ster, achter de regenboog of in de hemel?

Heb je ook wel eens het gevoel dat je voelt dat je ....... in de buurt is, of dat je haar hoort binnen in je, of dat je haar ziet. (Mijn vader is soms bij mij en vroeger vond ik dat een beetje eng, maar nu vind ik het wel leuk om af en toe even met  hem te praten.)

Als een kind dat eng vindt, kan je vragen wat ze dan op dat moment nodig hebben. Als ze zich echt willen beschermen, kun je een schild maken, of een gouden zon.

Wat zou je nog meer aan ........ willen vragen? ....................

Als ze het een beetje raar vinden, kan je beginnen met naar je eigen overleden vader of moeder te bellen. Mijn vader kan ik wel even vragen of hij wil zoeken naar je moeder die daar ook is.

Vertel van tevoren dat de mensen in de hemel een andere taal spreken. Een taal die misschien in woorden is, maar het kan ook in kleuren zijn of beelden. Sommige kinderen voelen een warmte in hun buik of een kriebel in hun grote teen.

Zo bied je de kinderen de gelegenheid om het te doen op hun eigen manier. Ze kunnen ook alleen maar luisteren.

Er zijn natuurlijk ook kinderen voor wie de hemeltelefoon een nepding is, die er gewoon niet in geloven. Voor die kinderen is het niet het juiste communicatiemiddel!

 

Rouwtaak 3 = WERKEN MET GEVOELENS: GEVOELENS VAN HET VERLIES ZICHTBAAR MAKEN EN ERVAREN OM ZE TE HELEN  

 

Binnenkant – buitenkant      

Herkennen van het verdriet    -   het doorleven / voelen van de pijn

SCHELP laten zien en vertellen dat de binnenkant er heel anders kan uitzien dan de buitenkant.

Soms heb je van binnen een gevoel waar je meteen een woord voor weet. Je weet dan b.v. dat dit gevoel verdriet heet. Het gebeurt echter vaker dat je er helemaal geen woord voor hebt.

Dan weet je alleen maar dat daar ergens van binnen een gevoel zit. In je buik, in je keel of in je hoofd. Soms kun je aan de buitenkant van iemand zien hoe hij of zij zich voelt. Bijvoorbeeld wanneer iemand staat te schreeuwen of hij schopt keihard ergens tegenaan. Dan kun je zien en horen dat iemand boos is.

Er kunnen ook tranen aan de buitenkant van iemand te zien zijn. Dan zou diegene verdrietig kunnen zijn of pijn hebben, maar hij kan ook tranen hebben van het lachen. Vaak kun je niet aan iemands buitenkant zien wat er binnenin voor gevoelens zijn. Dan ben je boos van binnen of heb je tranen van verdriet aan de binnenkant zitten. Dan huil je "aan de binnenkant" zoals een jongetje eens zei.

 

De handpop Langoor het konijn binnenstebuiten doen en aan het kind geven om te bekijken.

VOORLEZEN over gevoelens van het konijn die zich binnenstebuiten keert.

(Het volgende verhaal van Toon Tellegen gaat over gevoelens. Als je het verhaal voorgelezen hebt, kun je kinderen laten vertellen wat zij van binnen voelen. Ze kunnen er ook over tekenen of schrijven.)

 

Het konijn was zo nieuwsgierig naar wat hij nu van binnen eigenlijk voelde, ergens binnen in zich, dat hij zich binnenstebuiten keerde om daar achter te komen.

Ze waren midden in het bos, wat later op de dag. De merel werd juist wakker van een middagslaapje en wist niet goed of hij nog droomde, en de mus viel bijna uit de lucht van verbazing, want daar, in het natte gras, in de warme zon, onder veel gehijg en gepuf, duwde het konijn zijn binnenste naar buiten, terwijl zijn buitenste naar binnen verdween. De merel vloog naar het gras en even later kwam ook de krekel uit de struiken te voorschijn, waar hij naar eten had gezocht.

"Hoe bestaat het", zei de krekel. "Hallo!"

Plotseling hoorden zij heel zacht van binnen, uit het binnestebuiten gekeerde konijn een stem.

"Ben jij dat konijn?" vroeg de krekel. "Ja" zei de stem. "Wat doe je daar?"

"Kunnen jullie mijn gevoel zien?" "Je gevoel?" "Ja, jullie weten toch wel wat gevoel is……? Het moet daar ergens zitten". "Zie jij wat?" vroeg de krekel aan de merel. "Nee", zei de merel. "Waar moet ik op letten?"

"En mijn gedachten?" vroeg de gesmoorde stem. Weer bekeken de krekel en de merel het binnenstebuiten gekeerde konijn, haalden hun schouders op en zeiden: "Nee". "O", zei de stem. "Wat zien jullie dan wel?" "Ja", zei de krekel. "Hoe moet ik dat zeggen. Het lijkt nergens op".

"Maar misschien is dat mijn gevoel wel!" zei de stem. "Het ziet er eigenaardig uit", zei de merel. "Zo kun je ook niet eten, konijn" zei de krekel. Ik zie je mond nergens". "Dat klopt", zei de stem. "Mijn mond is hier". "Heb je geen honger?" vroeg de krekel.

Even was het stil. Toen zei de stem: "Dat is een gevoel hè. Dat weet ik niet. Kijk eens". De krekel en de merel bekeken de binnenkant van het konijn nog eens nauwkeurig en de krekel meende dat hij kon zien dat het konijn honger had.

"Ja, je hebt honger" zei hij. "O", zei de stem. "Wat nu?" "Ik denk …….", zei de krekel, "dat je je buitenstebinnen moet keren konijn. Er zit niets anders op". "Dat denk ik ook", zei de merel. Konijn vroeg nog een keer of ze zijn gevoel zagen en ook bepaalde gedachten die hij soms zomaar tegen zijn zin had. Maar zij zagen niets. Toen keerde het konijn zich met veel gekraak en rumoer weer buitenstebinnen. De krekel en de merel hielpen hem met trekken en duwen.

"En toch", zei het konijn, toen hij weer in het gras stond, zijn binnenste binnen en zijn buitenste buiten, "toch hadden jullie mijn gevoel moeten zien. Want nu zit het weer hier." Hij tikte op zijn buik. "Hier".

De merel groette de beide anderen en vloog weg, terwijl de krekel het konijn meenam naar een geheimzinnige plek onder de eikeboom waar een potje zachte honing stond, dat de krekel daar verborgen had voor een zeer speciale gelegenheid.

"Vreemd hè krekel", zei het konijn, terwijl hij een grote hap nam. De krekel knikte.

"Ik denk dat mijn gevoel rood is", zei het konijn, "lichtrood. Dat denk ik. Maar ik zou dat zo graag eens zeker willen weten. Jammer dat jullie het niet konden vinden."

De krekel knikte en nam nog wat honing.

Gevoelsmens inkleuren   -   binnenkant

Bij lichamelijke klachten, bijvoorbeeld buikpijn, of pijn in je hart, huil je van binnen. Dan heb je gevoelspijn.

Soms kun je gevoelens zien op je gezicht. Probeer ze maar eens uit: Trek een blij, boos, verdrietig gezicht. ....................

Vaak zitten je gevoelens echter diep van binnen, verstopt. Weet jij op welke plek jouw gevoelens zitten: Boos, bang, blij, verdrietig, pijn?

Tekening inkleuren hoe je lichaam eruit ziet aan de binnenkant. Aangeven wat voor kleur een gevoel heeft.

(Op dag drie de tekening omdraaien en vragen: wanneer ben je nu verdrietig, bang, boos, heb je pijn in je buik, zorgen aan je hoofd of ben je BLIJ?)

Gevoelens van    ..................................................

ELK GEVOEL HEEFT ZIJN EIGEN KLEUR

1. WELKE KLEUR HEEFT bij jou

         BLIJ

        BANG

        BOOS

        VERDRIET

        PIJN

        .............................

        (kind zelf laten verzinnen: ..................

        bijv. eenzaam, in de steek gelaten?)

     

2. WAAR ZITTEN BIJ JOU DEZE GEVOELENS, (kleur maar in)

     

 

 

Op school

Samen daar oplossingen voor bedenken!

En als je een lastig gevoel krijgt, en je kunt het op dat moment aan niemand vragen, hoe zou je dat dan oplossen? ……………………………..

Bijvoorbeeld: masseren van de pijn in je buik of hoofd, gewoon even rustig zitten, een of twee keer goed ademhalen, stoppen met werken, tegen de juf of meester zeggen, even de klas uitgaan, bijvoorbeeld naar de wc en wat water gaan drinken, gaan tekenen.

 

 

Tranenpotje: ik huil een potje tranen -   VERDRIET

VOORLEZEN: gedicht

Een emmer vol tranen

Als er iemand doodgaat

van wie je heel veel houdt,

dan lijkt je verdriet

wel een emmer vol tranen

die allemaal gehuild moeten worden.

Pas als dat gebeurd is,

is je verdriet te dragen.

Daarom:

schaam je niet voor je tranen,

houd ze niet in,

laat ze maar komen,

het geeft je lucht,

de emmer wordt leger,

er komt weer meer ruimte.

Bij sommigen is de emmer vlug leeg

bij anderen duurt het langer,

want iedereen huilt op z'n eigen tijd.

Maar sluit hem niet af

met een deksel van flinkheid of schaamte

of angst voor de mensen,

want dan moet je hem meedragen

en hij wordt steeds zwaarder.

Dus gun je tranen de vrije loop,

zelfs in tranen zit troost:

zij dragen druppel voor druppel

je verdriet naar buiten.

 

Verdriet – soorten tranen

Soms heb je tranen aan de binnenkant. Soms heb je tranen aan de buitenkant. Soms lacht je mond en huilt je buik. Er zijn een heleboel soorten tranen. Huilen lucht op, daarna voel je je weer beter.

Bijvoorbeeld: ik voel me zo alleen traan, ik mis je zo traan, ik vind het niet eerlijk traan, ik weet niet hoe ik me voel traan, ik ben bang dat papa ook dood gaat traan, ik heb pijn in mijn buik traan, ik kan niet slapen traan, ik wil je nooit vergeten traan, een nare droom traan, ik wil wel praten maar ik weet niet hoe traan, waarom nou jij traan, ik maak me zorgen traan, ik voel me eenzaam en alleen traan.

Wil je ook een traan hebben, of meerdere! 

Wat voor soorten tranen heb jij ………………..? 

(ook van blijheid? Soms  moet je heel hard lachen als je blij bent)

(kinderen rouwen in stukjes, zo zijn ze verdrietig, en zo gaan ze spelen en zijn ze blij. Benadruk dat kinderen ook mogen spelen en blij zijn, en niet de hele dag verdrietig hoeven te zijn.)

 

Als je verdrietig bent en getroost wilt worden, dan mag je dat best aan iemand vragen hoor. Je vader, of een vriendje of vriendinnetje, of je tante, of je oma of opa natuurlijk, of de schooljuffrouw/meester.

En tegen ze zeggen wat jou helpt. Bijvoorbeeld een kusje, een knuffel, of een arm om je heen.

 

Wat kun je doen als je verdrietig bent, maar je wilt er niet over praten?

Soms kan het helpen als je een gebaar afspreekt. Bijvoorbeeld

Je hand opsteken,

je hoofd laten hangen

Iets op tafel neerzetten.

 

Ik voel me rot. Wat helpt?

0  Huilen lucht op.

0  Met papa of mama, opa of oma, de juf of meester erover praten.

0  Een video/televisie kijken.

0  Een (computer)spelletje doen.

0  Tegen je knuffel praten. Je knuffel vertelt het toch niet aan iemand anders door.

0  Vertellen aan je hond/poes/hamster/pop wat je denkt. Je geheimen vertellen.

0  Opschrijven in een schrift wat je voelt.

0  Een briefje schrijven aan je vader/moeder/broertje/zusje die overleden is.

0  Een eindje buiten wandelen of fietsen (als dat kan en mag).

0  Buiten spelen met vriendjes of vriendinnetjes.

0  Een liedje zingen of dansen op muziek. 

0  Naar de Fantasiewereld gaan, waar alles mogelijk is, waar je kunt toveren.

 

 

Een gevoelsmasker maken          

MUZIEK: cd opzetten met allemaal liedjes over afscheid nemen

Mosselschelp nog eens laten zien, parelmoer van binnen, zwart van buiten, of andere schelpen. Ze hebben allemaal een andere binnenkant dan buitenkant.

 

We gaan vandaag een masker maken.

 

Ieder mens heeft een binnenkant en een buitenkant. Als iemand zich goed voelt, is dat soms aan zijn gezicht te zien. Bij andere gevoelens zoals bijvoorbeeld verdrietig en boos is het ook mogelijk om dat aan de buitenkant van iemand te zien.

Soms kiezen mensen ervoor om het gevoel dat ze van binnen hebben niet aan de buitenkant te laten zien.

Ze zetten dan als het ware een masker op.

Hoe ziet jouw binnenkant eruit? Hoe zie jij eruit aan de buitenkant?

Je mag het masker een kleur geven, maar ook erop tekenen hoe je je voelt.

Het kan heel beschermend zijn als je hem opzet.

Bevestig de elastiekjes en laat de kinderen hun maker opzetten.

 

  

Is pijn onzin?  -   PIJN

VOORLEZEN:  Is pijn onzin?

 

Een verhaal van Toon Tellegen.

 

"Heb jij ook wel eens zo'n pijn aan je angel, wesp?", vroeg de bij op een keer aan de wesp. "Nee", zei de wesp, "maar pijn in mijn middel heb ik helaas wel. Heb jij die niet?"

"Nee", zei de bij. "Pijn in mijn middel heb ik nooit." De dieren zaten bij elkaar aan de rand van het bos, naast de rivier, onder de wilg. "Ik heb wel eens pijn in mijn snor, zei de kat. "Een soort doffe pijn. Alsof mijn snor bonst. Zo'n soort pijn". "En ìk heb soms schildpijn", zei de schildpad. "Vooral als ik op reis moet, de avond voordat ik ga". Hij zweeg even. "Het beste is dan om maar niet te gaan".

Het hert vertelde over de pijn in zijn gewei. "Mijn hele gewei lijkt wel in brand te staan, als ik dat heb."

De slak zei dat hij nogal eens kramp in zijn steeltjes had, en de kameel vertelde over onaangename tintelingen in zijn bulten. Het paard zei: "Ik heb híer pijn". Hij deed zijn mond wijd open en wees naar binnen. Iedereen boog zich voorover om die pijn te kunnen zien, maar het was te schemerig en te ver om iets te kunnen onderscheiden. "Dat is jammer", zei het paard. "Want het is wel een interessante pijn".

"Ik heb noóit pijn", zei het lieveheersbeestje plotseling. Het werd heel stil.

Iedereen keek het lieveheersbeestje met grote ogen aan.

"Pijn is onzin" zei de het lieveheersbeestje. De eekhoorn dacht aan de pijn die hij soms binnenin zich voelde – hij wist nooit precies waar.

Het was een verdrietige pijn, vond hij. Zou die pijn ook onzin zijn?, dacht hij.

 

Het was een warme dag. De rivier glinsterde en iedereen dacht aan zijn pijn en vroeg zich af of die pijn wel echt was en geen onzin. De zon daalde en de wind stak op. De rivier begon te kabbelen. "Scheuten", zei het lieveheersbeestje na een tijdje zachtjes, "die heb ik wèl eens. Als jullie dat pijn willen noemen, dan vind ik het goed."

 

 

Pijn is geen onzin. Alle pijn bestaat, pijn in je buik, in je hart, of als je valt op je knieën of je handen, of pijn in je hoofd. En pijn in je gevoel, dat heet verdriet.

 

Heb jij wel eens pijn? …………………………………………………

Je kunt de pijn om een verlies in je hart niet meteen wegkrijgen, maar je kunt wel blij zijn, om wat je wel hebt!

 

===========================================

 

Dit is het einde van dag 2.

 

Masker meegeven

 

Voor thuis:

Uitleg over mandala's

Een mandala is een “magische” cirkel. Het is al een oud woord en komt uit India. Over de hele wereld kom je Mandala´s tegen. Ook hier in Nederland. Ze zijn te vinden in oude kerken of op Griekse vazen. Het tekenen en inkleuren van een mandala helpt je rustiger te worden. Bijvoorbeeld als je boos of verdrietig bent. Men zegt: dat het je helpt om te groeien en om je binnenste ikje te vinden. Je kunt de mandala inkleuren met potloden, stiften, verf of wasco krijtjes. Het maakt niet uit of je aan de binnen- of de buitenkant begint met kleuren. Belangrijk is dat je de kleuren kiest die jij mooi vindt. Je kunt ook proberen om zelf een mandala te tekenen. Als je klaar bent met inkleuren en je kijkt er een poosje naar, dan kun je weer helemaal rustig, vrolijk of blij worden. Veel plezier met tekenen en kleuren. 

Mandala's inkleuren kan helpen om jezelf te helen. Je zult merken dat je er rustig van wordt.

Daardoor kun je jezelf een stukje beter maken.

 

 

--:--